sanskrit

 एक शहरमा यौटी एकल महिला बस्ने गर्थिन बुढेसकाल सँगै उनको आँखाको ज्योति कम हुँदै जान्छ । एउटा यस्तो स्थिती आउछ जुन बेला उनले पटक्कै देख्न छोड्छिन । एक दिन उनले एक डाक्टरलाई आफ्नो घरमा बोलाएर भन्छिन कि यदी डाक्टरले ऊनको आँखा को ज्योति ठीक पारीदिएमा उनले धेरै पैसा तिर्नेछिन । ती बूढि महिलाको प्रस्तावमा डाक्टर पनि सहमत हुन्छन । डाक्टर दिनदिनै बुढीआमाको घरमा आउँदा आउँदा त्यहाँ रहेका बहुमुल्य गहना र फर्निचरहरू देखेर लोभिन्छन । त्यती मात्र होइन अब त उनले दिन दिनै गहना तथा फर्निचरहरू बिस्तारै बूढि आमाको घरबाट लैजान थाले । जब सम्पूर्ण उपचार पछी ती बूढि आमाको आँखाको ज्योति ठीक हुन्छ तब उनले आफ्नो घरमा हेर्छिन त कुनै पनि गहना र बहुमूल्य फर्निचरहरू छैनन ।  एक दिन त्यो डाक्टरले आफ्नो फीस माग्छन,फिस अली महङ्गो नै थियो । त्यस माथि आफ्नो सामान पनि उसले चोरेको हुनाले  बूढि आमाले डाक्टरको फिस दिन अस्वीकार गर्छिन । उनिहरूको बिबाद अदालत सम्म पुग्छ । त्यहाको न्याधिशले सोध्छन-"तपाईंले उपचार गरे पछी किन फिस नतिर्नु भएको ?"  तब ती बूढि आमाले भन्छिन -"मैले सबै कुरा देख्छु तर घरमा रहेका फर्नि...

 एक राजाले आफ्नो दरबारमा एउटा सभा आयोजना गरेका थिए । त्यो सभाको उद्धेश्य राजालाई बिदेश बाट कोशेलीका रुपमा प्राप्त भएका दुई पथ्थरहरू मध्ये कुन चाँही नक्कली हीरा हो र कुन चाँही सक्कली हो भन्ने छुट्ट्याउनु थियो । यसरी सक्कली र नक्कली भनेर छुट्ट्याउनु पर्ने दुई पथ्थरलाई दरबार बाहिरको आगनमा टेबल माथि राखिएको थियो । दरबार अगाडिको प्रचन्ड गर्मीमा हीराको बारेमा धेरै जानेका बुझेका मानिसहरू भेला भएका थिए । उपस्थित सबै जसो ब्यक्ती जसले आफूलाई हिराको धुरन्धर बिशेषज्ञ ठान्थे ती कसैले पनि ती दुई पथ्थर मध्ये कुन सक्कली हो र कुन नक्कली हीरा हो भनेर छुट्ट्याउनै सकेनन किनकी ती दुई ठ्याक्कै उस्तै दुरुस्तै थिए तौलका हिसाबले, बनावटका हिसाबले ,चम्किलो पनको हिसाबले । यसरी कसैले पनि कुन हिरा के हो भनेर ठोकुवा गरेर भन्न नसके पछी अन्त्यमा एक दृष्‍टि बिहिन ब्यक्ती राजाको नजिक आउँछ र भन्छ-" महाराज यदी अवसर दिनुहुन्छ भने मैले कोशीस गर्छु ।" कस्ता कस्ता हिरा बिशेषज्ञले समेत सुल्झ्याउन नसकेको समस्या त्यो ब्यक्ती त्यस माथि पनि आँखा समेत देख्न नसक्नेले छुट्ट्याउछ भनेर विश्वाश गर्नु सरासर मूर्खता थियो तैपनी र...

 संसारमा काग मात्र यस्तो पंक्षी हो, जो उडिरहेको बाजको पिठिउँमा बस्छ र गर्दनमा ठुँग्न थाल्छ । तर बाजले तुरुन्तै कुनै पनि प्रतिक्रिया दिँदैन । न त कागसँग लड्छ, न त हतोत्साहित हुन्छ, न त आफ्नो समयलाई खेर फाल्छ । आफूलाई टुँगिरहेको कागको वेवास्ता गर्दै बाजले आफ्नो पखेटा फिंजाउछ र आकाशमा उचाइतर्फ उडानको रफ्तार बढाउछ । उचाइको तीव्रता बढेपछि अक्सिजनको कमीले गर्दा कागलाई सास फेर्न गाह्रो हुन्छ र तल खस्छ । यसकारण; जिन्दगीको मोडहरूमा भेटिने कागजस्ता मान्छेहरु साथीहरु र आफन्तहरुलाई बेवास्ता गर्न सिक्नुपर्छ । पिठ्यूँ पछाडि बसेर ठुग्नेहरूको निम्ति समय खेर फाल्नु हुदैन । केवल आफ्नो लक्ष्यको उचाइतर्फ बढ्नुपर्छ । तिनीहरू आफै खस्नेछन्, तिनीहरूले आफैलाई गुमाउने छन् जो तपाईंको बुई चढेर तपाइको काँधमा बसेर कु-नियतका साथ तपाईलाई लडाउन रोक्न कोसिस गर्नेछन् । तिनिहरु आफै परास्त हुनेछ्न । जिन्दगीमा यस्ता कागहरुलाइ बेलैमा चिनौं, बेवास्ता गरौ !! एक बाउले आफ्ना चार छोराहरूलाई रुख हेर्न पठाउँछन, स्याउको रुख । उनले एकै समयमा पठाउँदैनन, चार फरक फरक ऋतुमा । सुरुमा जेठो छोरा स्याउको बोट हेर्न गएछ । शायद त्यो शिशिर...

 एकः द्विजः आसीत्। अत्रिनामको नाम ब्राह्मणः आसीत्। सः दैनिकं पर्वतं गमनाय निरन्तरं इच्छितवान्। अथ अद्यापि तस्य यात्रायाः कालः न उपलभ्यते। तदा तस्य परम मनोरथः सत्याम् इत्येव आसीत्। एकदा तस्य मानसम् उत्साहम् आसीत्। आचार्यः एकं वेदाध्ययनं अनुशिष्टवान्। सः वेदाध्ययनं अपारं प्रेमेण प्राप्तवान्। तदात्मानं आत्मनाऽपि प्रशस्तव्यं जानीतव्यं च भजता आसीत्। बहुदा तस्य प्रयासः परिस्फुरत् आसीत्। योगः, ध्यानः, प्राणायामः, मन्त्रजापः, सञ्चारः - इत्यादयः अनेकाः योगभागाः तस्य जीवने परिस्थितिं परिवर्तयन्तु अभ्यस्तवान्। तस्य चित्ते आनन्दः, शान्ति च उदयिष्यति इत्याशा सततं अभवत्। कालः अतीव तीव्रः अभवत्। अथ एकदा दिने, तस्य सप्तमे यात्रायाः काले, अनुपमम् आनन्दं अनुभूय आचार्यः आहूय अत्रिनामकं ब्राह्मणं आगमयामास। आचार्यः तस्य मुखे प्रसन्नः उत्थितः। तस्याः समीपं निष्ठित्य आहूय प्रसन्नः उवाच - "ब्रह्मन्! त्वं अत्रि: आसीत्, ज्ञानस्य प्रतिष्ठानम्, अद्यापि त्वत्साधनाय अधिकारी भवान्। त्वया अनेन चिरं अभ्यस्तः ज्ञानः जगति प्रवर्तते।" तस्य श्रुत्वा अत्रिनामकस्य ब्राह्मणस्य आशीर्वादं, सः परम सन्तुष्टः आचार्यं अभ...

 शिक्षकः: एकः तालवादकः यः तव विद्यालये वाद्यं न करोति। किं न तस्य प्रशंसा वर्तते? छात्रः: सर्वे छात्राः अवयं तालवादकस्य प्रशंसायाः अङ्कुराः अस्मदीये विद्यालये वाद्यं करोति। Translation: Teacher: There is one percussionist who doesn't play any instruments in your school. Why doesn't he receive any praise? Student: All the students, including me, are buds for the praise of that percussionist who plays instruments in our school. Explanation: This joke plays with the wordplay between "prashansa" (praise) and "ankura" (bud). The student humorously suggests that they are buds for the praise of the percussionist. छात्रः: सर्वे छात्राः अपूर्णकस्य भोजनस्य अपानं न कुर्वन्ति। किं न तस्य कथंचन प्रशंसा वर्तते? शिक्षकः: अयं भोजनः पाठशालायाम् अवसन्ति यत्र तस्य च पूर्णस्य अपानं निर्मलं भवति। Translation: Student: All the students don't consume an incomplete meal. Why doesn't he receive any praise? Teacher: This food ends in the school, where his incomplete meal beco...

 Certainly! Here's a list of 100 Sanskrit verbs along with their English meanings: 1. करोति (karoti) - to do 2. भवति (bhavati) - to be 3. पठति (paṭhati) - to read 4. लिखति (likhati) - to write 5. आगच्छति (āgacchati) - to come 6. जानाति (jānāti) - to know 7. सुनोति (sunoti) - to listen 8. ददाति (dadāti) - to give 9. गच्छति (gacchati) - to go 10. वदति (vadati) - to speak 11. अश्नाति (aśnāti) - to eat 12. पीयते (pīyate) - to drink 13. स्वप्नं दृश्यति (svapnaṁ dṛśyati) - to dream 14. द्रष्टुम् (draṣṭum) - to see 15. स्मरति (smarati) - to remember 16. समयाचरति (samayācarati) - to behave 17. सृजति (sṛjati) - to create 18. सुखं भुङ्क्ते (sukhaṁ bhuṅkte) - to enjoy 19. शोचति (śocati) - to grieve 20. प्रश्नं पूछति (praśnaṁ pūchhati) - to ask a question 21. मन्यते (manyate) - to think 22. साधयति (sādhayati) - to accomplish 23. निद्रां करोति (nidrāṁ karoti) - to sleep 24. प्रेषयति (preṣayati) - to send 25. जलं पीयति (jalaṁ pīyati) - to drink water 26. नच्छति (nacchati) - to dance 27. प्रेमं क...

  सः = He त्वम् = You अहम् = I गच्छति = He/She/It goes गच्छसि = You go गच्छामि = I go अहं गच्छामि। त्वं गच्छसि। सः गच्छति। कुत्र = where तत्र = there अत्र = here सर्वत्र = everywhere यत्र = there where किम् = what त्वं कुत्र गच्छसि। Where do you go यत्र सः गच्छति। There where he goes अहं तत्र गच्छामि। I go there. सः कुत्र गच्छति। Where does he go यत्र अहं गच्छामि। There where I go त्वं सर्वत्र गच्छसि। You go everywhere किं सः गच्छति। Does he go सः गच्छति किम्। सः कुत्र गच्छति। Where does he go यत्र त्वं गच्छसि। There where you go त्वं गच्छसि किम्। Do you go अहं सर्वत्र गच्छामि। I go everywhere १. एकः = one (masculine) एका = one (feminine) एकम् = one (neutral) २. अत्र = here तत्र = there सर्वत्र = everywhere संस्कृत सींखे Learn Sanskrit, [04/06/2020, 20:05] १. गच्छतु = You please go (with respect) २. गच्छन्तु = You all please go (with respect) ३. आगच्छतु = You please come ૪. आगच्छन्तु = You all please come ५. पश्यन्तु = You all please see संस्कृत सींखे Learn Sanskrit, [04/06/2020, 2...

  मूर्खकच्छप-कथा -- The Foolish Tortoise      सुहृदां हितकामानां न करोतीह यो वचः ।      स कूर्म इव दुर्बुद्धिः काष्ठाद् भ्रष्टो विनश्यति ॥ अस्ति कस्मिश्चिज्जलाशये कम्बुग्रीवो नाम कच्छपः । तस्य च सङ्कटविकटनाम्नी मित्रे हंसजातीये परमस्नेहकोटिमाश्रिते, नित्यमेव सरस्तीरमासाद्य तेन सहानेकदेवर्षिमहर्षीणां कथाः कृत्वास्तमनवेलायां स्वनीडसंश्रयं कुरुतः । अथ गच्छता कालेनानावृष्टिवशात्सरः शनैः शनैः शोषमगमत् । ततस्तद् दुःखदुखितौ तावूचतु -- "भो मित्र! जम्बालशेषमेतत्सरः सञ्जातं, तत्कथं भवान्भविष्यतीति व्या कुलत्वं नो हृदि वर्तते ।" तच्छ्रुत्वा कम्बुग्रीव आह -- "भो ! साम्प्रतं नास्त्यस्माकं जीवितव्यं जलाभावात् । तथाप्युपायश्चिन्त्यतामिति । उक्तञ्च" --       त्याज्यं न धैर्यं विधुरेऽअपि काले, धैर्यात्कदाचित्स्थितिमाप्नुयात्सः ।       जाते समुद्रेऽपि च पोतभङ्गे, सांयात्रिको वाञ्छति तर्त्तुमेव ॥ "अपरञ्च" --       मित्रार्थे बान्धवार्थे च बुद्धिमान् यतते सदा ।       जातास्वापत्सु यत्नेन जगादेदं वचो मनुः ॥ तदानीय...

  काकी-कृष्णसर्प-कथा -- Tale Of The Crow And The Black Snake उपायेन हि यत्कुर्यात्तन्न शक्यं पराक्रमैः । अस्ति कस्मिंश्चित्प्रदेशे महान् न्यग्रोधपादपः । तत्र वायसदम्पती प्रतिवसतः स्म । अथ तयोः प्रसवकाले वृक्षविवरान्निष्क्रम्य कृष्णसर्पः सदैव तदपत्यानि भक्षयति । ततस्तौ निर्वेदादन्यवृक्षमूलनिवासिनं प्रियसुहृदं शृगालं गत्वोचतुः -- "भद्र! किमेवंविधे सञ्जाते आवयोः कर्तव्यं भवति । एष तावद् दुष्टात्मा कृष्णसर्पो वृक्षविवरान्निर्गत्यावयोर्बालकान् भक्षयति । तत्कथ्यता तद्राक्षार्थं कश्चिदुपायः । उक्तञ्च" --      यस्य क्षेत्रं नदीतीरे, भार्या च परसङ्गता ।      ससर्पे च गृह वासः, कथं स्यात्तस्य निर्वृतिः ॥ "अस्माकमपि तत्रस्थितानां प्रतिदिनं प्राणसंशयः।" स आह -- "नात्र विषये स्वल्पःअपि विषादः कार्यः । नूनं स लुब्धो नोपायमन्तरेण वध्यः स्यात् । (यतः--)      उपायेन जयो यादृग्रिपोस्तादृङ् न हेतिभिः ।      उपायज्ञः अल्पकायः अपि न शूरैः परिभूयते" ॥ वायस आह -- "भद्र! तत्कथय कथं स दुष्टसर्पो वधमुपैष्यति ...

  कीलोत्पाटि वानरकथा -- The Wedge Removing Monkey अव्यापारेषु व्यापारं यो नरः कर्तुमिच्छति । स एव निधनं यति कीलोत्पाटीव वानरः ॥ कसिंमश्चिन्नगराभ्याशे केनापि वणिक्पुत्रेण तरुषण्डमध्ये देवतायतनं कर्तुमारब्धम् । तत्र च ये कर्मकाराः स्थपत्यादयस्ते मध्याह्नवेलायामाहारार्थ नगरमध्ये गच्छन्ति । अथ कदाचिदानुषङगिकं वानरयुथमितश्चेतश्व परिभ्रमदागतम् । तत्रैकस्य कस्यचिच्छिल्पिनोऽर्धस्फ़ाटितोऽर्जुनवृक्ष्यदारुमयः स्तम्भः खदिरकीलेन मध्यानिहितेन तिष्ठति । एतस्मिन्नन्तरे ते वानरास्तरुशिखरपरासादशृङ्गदारुपर्यन्तेषु यथेच्छया क्रिडितुमारब्धाः । एकश्व तेषां प्रत्यासन्नमृत्युश्चापल्यात्तस्मिन्न्रर्धस्फ़ोटितस्तम्भे उपविश्य पाणिभ्यां कीलकं संगृह्य यावदुत्पाटयितुमारेभे, तावत्तस्य स्तम्भमध्यगतवृषणस्य स्वस्थानाच्चलितकीलकेन यद्वृत्तं तत्प्रागेव निवेदितम् ।

 Please read and comment below 👇.